Γιατί η μεσημεριανή παραγωγή έχει γίνει τόσο σημαντική
Η αγορά ρεύματος δεν επηρεάζεται μόνο από το πόση ενέργεια καταναλώνουμε συνολικά μέσα στην ημέρα. Επηρεάζεται πολύ και από το πότε παράγεται και πότε καταναλώνεται η ενέργεια. Τα τελευταία χρόνια, με την αυξημένη συμμετοχή των Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας, ειδικά των φωτοβολταϊκών, η μεσημεριανή ζώνη έχει αποκτήσει διαφορετικό ρόλο στο ηλεκτρικό σύστημα.
Με απλά λόγια: όταν έχει ήλιο, τα φωτοβολταϊκά παράγουν πολύ περισσότερο ρεύμα. Αυτό συμβαίνει κυρίως από το πρωί μέχρι το απόγευμα, με έντονη παραγωγή γύρω στο μεσημέρι. Αν εκείνες τις ώρες η ζήτηση δεν είναι αντίστοιχα υψηλή, δημιουργείται μια νέα ισορροπία στην αγορά. Δεν σημαίνει ότι το ρεύμα είναι πάντα «φθηνό» ή «ακριβό» σε συγκεκριμένη ώρα για όλους τους καταναλωτές. Σημαίνει όμως ότι η εικόνα παραγωγής και ζήτησης μέσα στην ημέρα έχει αλλάξει.
Στα επίσημα δελτία και στα στοιχεία που δημοσιεύονται από φορείς όπως ο ΑΔΜΗΕ και το Ελληνικό Χρηματιστήριο Ενέργειας, αποτυπώνεται καθημερινά αυτή η χρονική διαφοροποίηση: άλλη εικόνα έχει το σύστημα το μεσημέρι, άλλη το απόγευμα και άλλη το βράδυ.
Τι αλλάζουν οι ΑΠΕ στο ημερήσιο προφίλ της αγοράς
Παραδοσιακά, το ηλεκτρικό σύστημα βασιζόταν περισσότερο σε μονάδες που μπορούσαν να προγραμματιστούν, όπως θερμικές μονάδες και υδροηλεκτρικά. Με την αύξηση των ΑΠΕ, ένα μεγάλο μέρος της παραγωγής εξαρτάται από τις καιρικές συνθήκες. Ο ήλιος και ο άνεμος δεν ακολουθούν απαραίτητα το ίδιο πρόγραμμα με την κατανάλωση των νοικοκυριών και των επιχειρήσεων.
Τα φωτοβολταϊκά είναι το πιο χαρακτηριστικό παράδειγμα. Παράγουν κυρίως στη διάρκεια της ημέρας και όχι το βράδυ, όταν πολλά σπίτια έχουν αυξημένη χρήση φωτισμού, μαγειρέματος, θέρμανσης ή ψύξης. Έτσι, μπορεί να υπάρχει μεγάλη παραγωγή το μεσημέρι, αλλά αυξημένη ανάγκη για άλλη μορφή παραγωγής αργότερα, όταν πέφτει ο ήλιος.
Αυτό δημιουργεί ένα πιο σύνθετο ημερήσιο προφίλ:
- Το πρωί η ζήτηση ανεβαίνει σταδιακά, καθώς ξεκινούν σπίτια, γραφεία και καταστήματα.
- Το μεσημέρι η παραγωγή από φωτοβολταϊκά μπορεί να είναι υψηλή.
- Το απόγευμα η ηλιακή παραγωγή μειώνεται, ενώ η κατανάλωση συχνά παραμένει σημαντική.
- Το βράδυ το σύστημα χρειάζεται άλλες πηγές παραγωγής για να καλύψει τη ζήτηση.
Η βασική αλλαγή είναι ότι δεν κοιτάμε πλέον μόνο τη συνολική ημερήσια κατανάλωση. Κοιτάμε όλο και περισσότερο την κατανομή μέσα στις ώρες της ημέρας.
Παραγωγή και ζήτηση δεν κινούνται πάντα μαζί
Ένα συχνό λάθος είναι να θεωρούμε ότι όταν υπάρχει μεγάλη παραγωγή ΑΠΕ, το σύστημα είναι αυτόματα «εύκολο» στη διαχείριση. Στην πράξη, η παραγωγή πρέπει κάθε στιγμή να ισορροπεί με τη ζήτηση. Το ρεύμα δεν αποθηκεύεται μαζικά με τον ίδιο απλό τρόπο που αποθηκεύεται ένα φυσικό προϊόν σε μια αποθήκη.
Αν η παραγωγή είναι υψηλή σε ώρες που η κατανάλωση δεν είναι αντίστοιχα υψηλή, το σύστημα χρειάζεται ευελιξία. Αντίστοιχα, όταν η παραγωγή από φωτοβολταϊκά πέφτει γρήγορα το απόγευμα, πρέπει να καλυφθεί το κενό από άλλες πηγές, από αποθήκευση ή από καλύτερη διαχείριση της ζήτησης.
Εδώ μπαίνουν στην εικόνα έννοιες όπως:
- ευέλικτες μονάδες παραγωγής,
- αποθήκευση ενέργειας,
- διασυνδέσεις με άλλες αγορές,
- προγράμματα απόκρισης ζήτησης,
- καλύτερος προγραμματισμός κατανάλωσης από μεγάλους καταναλωτές.
Για τον απλό καταναλωτή, όλα αυτά μπορεί να ακούγονται τεχνικά. Η πρακτική σημασία όμως είναι απλή: η αγορά ρεύματος γίνεται πιο χρονικά ευαίσθητη. Η ώρα παραγωγής και η ώρα κατανάλωσης αποκτούν μεγαλύτερη σημασία από ό,τι παλαιότερα.
Τι σημαίνει αυτό για νοικοκυριά και μικρές επιχειρήσεις
Για ένα νοικοκυριό ή μια μικρή επιχείρηση, η αλλαγή αυτή δεν σημαίνει ότι πρέπει να παρακολουθεί καθημερινά την αγορά ενέργειας. Σημαίνει όμως ότι αξίζει να καταλαβαίνει γιατί τα προγράμματα ρεύματος, οι χρεώσεις και τα μελλοντικά προϊόντα μπορεί να γίνονται πιο διαφοροποιημένα.
Σε μια αγορά όπου η παραγωγή μεταβάλλεται έντονα μέσα στην ημέρα, μπορεί να αποκτούν μεγαλύτερη σημασία:
- η κατανάλωση ανά χρονική ζώνη,
- η ύπαρξη ή όχι νυχτερινού ή πολυζωνικού μετρητή,
- η δυνατότητα μετακίνησης ορισμένων χρήσεων σε άλλες ώρες,
- η κατανόηση του προγράμματος που έχει επιλέξει ο καταναλωτής,
- η σχέση μεταξύ σταθερών και κυμαινόμενων χαρακτηριστικών ενός προϊόντος.
Παράδειγμα: μια μικρή επιχείρηση που λειτουργεί κυρίως μεσημεριανές ώρες έχει διαφορετικό προφίλ από ένα σπίτι που καταναλώνει περισσότερο το βράδυ. Ένα αρτοποιείο, ένα γραφείο, ένα κομμωτήριο και ένα διαμέρισμα δεν χρησιμοποιούν το ρεύμα με τον ίδιο τρόπο. Άρα δεν έχει νόημα να βλέπουμε μόνο το τελικό ποσό του λογαριασμού χωρίς να εξετάζουμε τις kWh, τις ώρες χρήσης και τη δομή του προγράμματος.
Αυτό δεν οδηγεί αυτόματα σε συμπέρασμα ότι ένα πρόγραμμα είναι κατάλληλο για όλους. Αντίθετα, δείχνει γιατί χρειάζεται πιο προσεκτικός έλεγχος πριν από μια επιλογή παρόχου ή προγράμματος.
Γιατί δεν πρέπει να το βλέπουμε ως απλή πρόβλεψη τιμών
Η μεσημεριανή παραγωγή από ΑΠΕ συχνά συνδέεται στη δημόσια συζήτηση με τις τιμές της αγοράς. Όμως για έναν πρακτικό οδηγό καταναλωτή είναι σημαντικό να αποφύγουμε τις βιαστικές προβλέψεις. Οι τιμές επηρεάζονται από πολλούς παράγοντες: ζήτηση, καιρό, διαθεσιμότητα μονάδων, καύσιμα, εισαγωγές και εξαγωγές, αποθήκευση, ρυθμιστικές αποφάσεις και συνθήκες αγοράς.
Άρα, το χρήσιμο συμπέρασμα δεν είναι «τι θα γίνει με την τιμή αύριο». Το χρήσιμο συμπέρασμα είναι ότι η αγορά γίνεται πιο δυναμική και ότι η χρονική κατανομή παραγωγής και κατανάλωσης παίζει μεγαλύτερο ρόλο.
Για τον καταναλωτή, αυτό μεταφράζεται σε τρεις πρακτικές κινήσεις:
Πρώτον, να διαβάζει τον λογαριασμό με βάση την κατανάλωση σε kWh και όχι μόνο με βάση το τελικό ποσό.
Δεύτερον, να γνωρίζει αν το πρόγραμμά του έχει σταθερά ή κυμαινόμενα χαρακτηριστικά και πώς αυτά επηρεάζουν τη χρέωση.
Τρίτον, να εξετάζει αν το προφίλ χρήσης του ταιριάζει με τις διαθέσιμες επιλογές της αγοράς, χωρίς να βασίζεται σε γενικές υποσχέσεις.
Πώς να κινηθείς πρακτικά πριν αλλάξεις πρόγραμμα
Αν σκέφτεσαι να αλλάξεις πρόγραμμα ρεύματος ή πάροχο, η σωστή αφετηρία δεν είναι η μεσημεριανή παραγωγή από μόνη της. Η σωστή αφετηρία είναι ο δικός σου λογαριασμός και η δική σου κατανάλωση. Πόσες kWh καταναλώνεις; Ποιους μήνες ανεβαίνει η χρήση; Χρησιμοποιείς περισσότερο ρεύμα το πρωί, το μεσημέρι ή το βράδυ; Έχεις ηλεκτρική θέρμανση, κλιματιστικά, θερμοσίφωνα ή επαγγελματικό εξοπλισμό;
Από εκεί και μετά, μπορείς να δεις διαθέσιμες επιλογές στο VoltMarket και να ξεκινήσεις online τη διαδικασία αλλαγής παρόχου, με έλεγχο και διεκπεραίωση από την ENERGYS. Η διαδικασία δεν χρειάζεται να βασίζεται σε βιαστικές συγκρίσεις ή γενικούς ισχυρισμούς. Χρειάζεται να συνδέεται με το πραγματικό προφίλ κατανάλωσης και με καθαρή κατανόηση των βασικών όρων κάθε επιλογής.
Η άνοδος των ΑΠΕ και η έντονη μεσημεριανή παραγωγή δεν είναι απλώς ένα τεχνικό θέμα της αγοράς. Είναι μέρος της νέας καθημερινότητας του ηλεκτρικού συστήματος. Όσο καλύτερα καταλαβαίνουμε τη σχέση παραγωγής, ζήτησης και χρόνου, τόσο πιο ψύχραιμα μπορούμε να αξιολογούμε τον λογαριασμό μας και τις επιλογές που έχουμε μπροστά μας.
